Salarisdata van CBS en UWV gebruiken bij onderhandelen

Waarom CBS- en UWV-salarisdata je onderhandeling versterken

Het CBS publiceert veel verschillende loon- en loonkostencijfers, op basis van de Polisadministratie, bedrijfsenquêtes, Belastingdienstgegevens en cao-informatie. Omdat loon voor de meeste mensen de belangrijkste inkomstenbron is en voor bedrijven vaak de grootste kostenpost, lopen de cijfers uiteen: bruto of netto, per uur of per jaar, inclusief of exclusief bijzondere beloningen. Voor een onderhandeling vind je daardoor bijna altijd een passend cijfer, maar bepaal eerst welk loonbegrip en welke bron bij je argument horen.

De Cao UWV 2025-2026 liep van 1 augustus 2025 tot en met 31 mei 2026. Per 1 augustus 2025 stegen de salarissen structureel met 3,25 procent; in december 2025 volgde een eenmalige uitkering van €400 netto naar rato van de arbeidsduur.

Zo heb je twee soorten cijfers: de landelijke en sectorale loonontwikkeling van het CBS, en de concrete schalen, percentages en eenmalige bedragen uit je eigen cao.

Kies eerst het juiste loonbegrip

Het CBS onderscheidt bij looncijfers bruto of netto, per uur of per jaar, en inclusief of exclusief bijzondere beloningen. Je keuze bepaalt wat je vergelijkt — en dus welke conclusie mogelijk is. Een nettobedrag naast een brutovoorstel geeft een verkeerde uitkomst; een uurloon naast een jaarloon zegt niets zonder omrekening.

Voor een uurloonvergelijking in een vergelijkbare functie is een reeks per uur bruikbaar; voor je jaarinkomen moet je weten of vakantiegeld, een eindejaarsuitkering of een eenmalige uitkering zijn meegenomen. Reken een werkgeversvoorstel daarom altijd terug naar de eenheid van je bron. Het scherpst is het verschil tussen structureel en eenmalig: een structurele verhoging werkt door in je schaal, latere indexaties en je pensioengrondslag, een eenmalige uitkering telt één keer mee.

Bij UWV staan beide vormen naast elkaar: per 1 augustus 2025 een structurele verhoging van 3,25 procent en in december 2025 een eenmalige uitkering van €400 netto naar rato van de arbeidsduur. Wie die twee op één hoop gooit, overschat de structurele loonontwikkeling.

Gebruik CBS-loonindexcijfers voor trend en indexatie

Het CBS publiceert maandelijks bijgewerkte indexcijfers voor cao-lonen en contractuele loonkosten. Het basisjaar in zo'n reeks is 100; daarmee vergelijk je het loonniveau van de betreffende maand. Jarenlang was 2010 het startjaar; het CBS maakte een nieuwe tabel met 2020 als basis. Het jaargemiddelde van 2023 voor cao-lonen kwam daarin uit op 111,6. Volgens het CBS zijn de lonen daarmee sinds 2020 met 11,6 procent gestegen.

Kies de index bij je doel. De indexcijfers van cao-lonen laten de ontwikkeling van sociale lasten voor werkgevers buiten beschouwing; gebruik ze voor je eigen loon of de cao-loonontwikkeling in jouw sector. De indexcijfers contractuele loonkosten bevatten naast het cao-loon inclusief bijzondere beloningen ook de wettelijke en contractuele werkgeverspremies voor pensioen, vut, werkloosheid, ziektekosten, arbeidsongeschiktheid en sociale fondsen. Dat tweede cijfer is aangewezen als een werkgever met totale kosten per werknemer rekent, bijvoorbeeld bij het doorberekenen van loonwijzigingen in leveringscontracten.

Beide indexreeksen verschijnen voor alle bedrijfstakken; voor cao-lonen zijn ook gedetailleerdere cijfers over bedrijfsklassen beschikbaar. De loonindexcijfers bestrijken ruim 50 sectoren, zowel inclusief als exclusief bijzondere beloningen. Let op het mechanisme in je eigen cao: gebruik de index die in je arbeidsvoorwaarden of contract staat, of zeg expliciet waarom je een andere kiest.

Vind jouw sector terug in StatLine

StatLine, de CBS-databank, bevat meer dan duizend tabellen met ruim 9 miljard getallen. Je vindt een tabel via trefwoorden in het zoekvenster of via de themaboom. Let op: de tabellen met loon- of loonkostengegevens zitten niet allemaal onder het thema arbeid en sociale zekerheid. In december 2020 waren 23 tabellen bij twee thema's ingedeeld en één tabel bij zes thema's; de meeste (108) stonden op één thema. Zoek dus ook op trefwoorden als loon, loonkosten en cao-lonen, niet alleen in de arbeidshoek.

Kern is de tabel Cao-lonen, contractuele loonkosten en arbeidsduur: daarin staan de loonindexcijfers, en met filters breng je die terug tot één sector. Filter op sector of bedrijfstak en controleer of de reeks inclusief of exclusief bijzondere beloningen is. Bestaat jouw sector niet als aparte reeks, zoek dan op welk aggregatieniveau — bedrijfstak of bedrijfsklasse — je wel een reeks vindt. Noem dat niveau in je argument, zodat duidelijk is waar je cijfer vandaan komt.

UWV als praktijkvoorbeeld: schalen, percentages en onderhandelingsruimte

Door de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren (Wnra) zijn UWV-medewerkers per 1 januari 2020 ambtenaar en vallen zij onder de Ambtenarenwet 2017. De salarisschalen staan in hoofdstuk 5 van de Cao UWV 2025-2026 en gelden sinds 1 augustus 2025.

De onderhandelingen over een nieuwe cao liepen vast op geld. In augustus 2026 kwam UWV met een eindbod voor een cao van 19 maanden: een structurele salarisverhoging van 2 procent per 1 juni 2026 en 3 procent per 1 januari 2027, plus een eenmalige uitkering van €750. Bij De Unie stemde 78 procent van de leden tegen; CNV-leden verwierpen het eindbod op 1 september 2026 en andere vakorganisaties meldden vergelijkbare uitslagen. De FNV meldde eerder dat het openingsbod van UWV onvrede wekte en dat de voorgestelde loonsverhogingen volgens de bond te laag waren om de stijgende kosten te compenseren.

In een gesprek op 9 september 2026 vroeg UWV of de vakorganisaties opnieuw wilden onderhandelen. Tegelijk liet UWV weten dat het budget voor arbeidsvoorwaarden niet wordt verruimd: salarissen en salarisschalen zouden niet verder stijgen en andere voorstellen waar geld mee gemoeid is, waren niet onderhandelbaar. Omdat de structurele salarisverhoging voor veel leden het belangrijkste onderwerp was en volgens UWV niet onderhandelbaar was, concludeerde De Unie dat hervatten geen zin had — het eindbod was volgens de bond het eindpunt. De bond bereidt acties voor, met een ultimatum dat in een driekwartvergadering aan de leden wordt voorgelegd; wijst UWV dat af, dan kunnen leden worden opgeroepen te staken.

Los van het loonbod vroeg UWV of de functiewaarderingsprocedure gezamenlijk kan worden vastgesteld. De Unie wil dat oppakken, mits het los van de cao-onderhandelingen gebeurt.

Belangrijke data in de UWV-cao-onderhandelingen 2025-2026

Van cijfers naar onderhandelingsargumenten

Werk in drie stappen. Eerst je eigen positie: zoek je schaal en trede op in de cao — bij UWV hoofdstuk 5 van de Cao UWV 2025-2026 — en reken een voorstel om naar euro's per maand en per jaar. Houd eenmalige uitkeringen apart van structurele verhogingen. Daarna de trend: haal het indexcijfer van je sector of bedrijfstak uit de tabel Cao-lonen, contractuele loonkosten en arbeidsduur. Met basisjaar 100 reken je een reeks om naar een percentage; het jaargemiddelde van 111,6 voor 2023 betekent bijvoorbeeld een stijging van 11,6 procent sinds 2020. Gebruik de cao-lonenindex voor je loon en de index contractuele loonkosten voor de totale kosten per werknemer.

Anticipeer op het budgetargument, in de praktijk het centrale verweer. In de UWV-casus werd het budget voor arbeidsvoorwaarden niet verruimd en werden andere voorstellen waar geld mee gemoeid was niet onderhandelbaar verklaard, terwijl de structurele salarisverhoging voor veel leden juist het belangrijkste onderwerp was. Twee tegenzetten liggen voor de hand: scheid je positie in de schaal van de cao-ruimte door te wijzen op de functiewaardering, en maak de verhouding tussen een structurele verhoging en een eenmalig bedrag expliciet, zodat zichtbaar wordt wat een voorstel op langere termijn oplevert.

Bepaal vooraf welk cijfer je als anker gebruikt en welk je alleen als achtergrond noemt. Een sectorale index uit StatLine is het anker voor de trend; je eigen schaal en trede zijn het anker voor het bedrag. Houd die twee gescheiden in je betoog, dan kan een tegenargument over het een niet automatisch het ander onderuit halen.

Stappenplan voor het gebruik van CBS- en UWV-data bij onderhandeling

Voorkom misinterpretatie en te smalle vergelijkingen

Verschillende CBS-cijfers kunnen uiteenlopende beelden geven, juist omdat ze uit verschillende bronnen komen — de Polisadministratie, bedrijfsenquêtes, Belastingdienstgegevens en cao-informatie — en verschillende loonbegrippen gebruiken. Het CBS wijst er zelf op dat dit misinterpretatie in de hand werkt. Vergelijk daarom nooit een nettocijfer met een brutobedrag, of een uurbedrag met een jaarloon, zonder eerst gelijk te trekken.

Indexatie is niet hetzelfde als inflatie. De loonindexcijfers volgen de ontwikkeling van de cao-lonen; inflatie volgt de prijsontwikkeling van consumptiegoederen. In de praktijk wordt in cao's voor de loonstijging vaker naar inflatie gekeken, bijvoorbeeld via automatische prijsindexatie (apc), terwijl het CBS de loonindexcijfers publiceert voor loonafspraken en langlopende contracten. Kom je met de loonindex terwijl je werkgever met inflatie rekent — of andersom — dan praat je langs elkaar heen. Benoem welk mechanisme je gebruikt en waarom.

Een eindbod en een salarisschaal zijn ten slotte geen eindpunten. In de UWV-casus leidde het eindbod niet tot een cao-akkoord; daarna volgden een ultimatum en de voorbereiding van acties. Een schaal is bovendien een bereik met tredes, geen vast bedrag: je positie binnen de schaal en de indeling van je functie bepalen je loon. Over die functiewaardering kan apart van de cao worden onderhandeld — precies wat UWV en De Unie in deze zaak uit elkaar proberen te houden.