Sectorkeuze
Werkzekerheid per sector inschatten: conjunctuur, tekorten en contractvormen
Werkzekerheid in een sector hangt af van drie losse factoren: conjunctuur (hoeveel werk is er in het algemeen), structurele vraag (vergrijzing, digitalisering, automatisering) en de contractvorm…
Werkzekerheid per sector: drie lagen die je apart moet wegen
Werkzekerheid in een sector hangt af van drie losse factoren: conjunctuur (hoeveel werk is er in het algemeen), structurele vraag (vergrijzing, digitalisering, automatisering) en de contractvorm waarin je werkt. Die drie kunnen tegenstrijdige signalen geven. De bouw had in het derde kwartaal van 2025 de hoogste vacaturegraad van alle bedrijfstakken, terwijl UWV voor de bouw nauwelijks banengroei verwacht. Veel vacatures betekenen dus niet automatisch dat een sector groeit: ze kunnen ook ontstaan doordat medewerkers met pensioen gaan of van baan veranderen.
Omgekeerd kan een sector met weinig conjunctuurbeweging toch werkzekerheid bieden doordat de vraag structureel is. UWV verwacht tot 2027 de sterkste banengroei in ICT, de specialistische zakelijke dienstverlening en zorg en welzijn; de landbouw en de uitzendsector krimpen verder. Binnen die sectoren verschilt de zekerheid per contractvorm: in het derde kwartaal van 2025 daalde het aantal zelfstandigenbanen, terwijl het aantal werknemersbanen toenam.
Drie lagen van werkzekerheid
- ConjunctuurHoeveel werk is er in het algemeen?
- Structurele vraagVergrijzing, digitalisering, automatisering
- ContractvormVast, flex of zzp
Conjunctuur: banengroei neemt af en vacatures dalen
De brede arbeidsmarkt koelt af. In het derde kwartaal van 2025 daalde het aantal vacatures met 2 duizend en steeg het aantal werklozen met 13 duizend; tegenover elke 100 werklozen stonden 97 openstaande vacatures. Voor het eerst in vier jaar waren er minder vacatures dan werklozen. Eind derde kwartaal stonden er 387 duizend vacatures open. Het aantal vacatures daalt al drie jaar bijna ieder kwartaal. Het CPB raamde in februari 2025 de werkloosheid op 3,7 procent van de beroepsbevolking en 3,8 procent een jaar later.
UWV voorziet tot 2027 weliswaar beperkte banengroei, maar geen omslag naar krimp: in de meeste regio's groeit het totale aantal banen met minder dan 2 procent. Ondanks die bescheiden groei blijven er vacatures ontstaan doordat medewerkers met pensioen gaan of van baan veranderen. Dat is structureel: er gaan meer mensen met pensioen dan er mensen bij komen op de arbeidsmarkt. Van de mensen die kunnen werken, is 7 op de 10 aan het werk.
Bij aanhoudende krapte zetten werkgevers vaker in op anders werven, behoud van personeel en werk anders organiseren; in sommige sectoren op automatisering. Volgens UWV investeren de industrie, de groothandel en vervoer en opslag daarin. In dienstverlenende sectoren als horeca, onderwijs en zorg is automatisering lastiger; daar vangen zittende medewerkers het werk op, met hogere werkdruk en meer stress- en burn-outklachten als gevolg.
Arbeidsmarkt in cijfers (Q3 2025)
Structurele vraag: zorg, ICT en specialistische diensten blijven groeien
Drie sectoren krijgen er volgens UWV tot 2027 de meeste banen bij. In zorg en welzijn speelt vergrijzing de hoofdrol, met groei vooral in de verpleging, verzorging en thuiszorg. In de specialistische zakelijke dienstverlening – organisatieadvies- en ingenieursbureaus, accountants, consultants en juridische dienstverleners – groeit het aantal banen naar verwachting door, ook al vervangt kunstmatige intelligentie routinematige taken. In de ICT (informatie en communicatie) blijft de groei komen van de digitalisering van economie en samenleving, maar de krapte op de arbeidsmarkt voor ICT'ers neemt af.
De ICT-banen groeiden de afgelopen jaren flink, maar in het derde kwartaal van 2025 daalde het aantal ICT-banen – een kwartaalbeweging bovenop een meerjarige groeitrend. Cao-cijfers laten zien waar de beloning per bedrijfstak het sterkst steeg: in 2025 het meest in de bedrijfstak informatie en communicatie (7,4 procent) en het minst in de verhuur en handel van onroerend goed (3,2 procent), tegen 5,0 procent landelijk.
Voor de beoordeling van je eigen werk: kijk of de vraag naar jouw werk uit een structurele oorzaak komt (vergrijzing, digitalisering) of uit de conjunctuur, en of je takenpakket bestaat uit routinematig werk dat te automatiseren is.
Cao-loonstijging per bedrijfstak in 2025
Krimp en stagnatie: landbouw, uitzend, bouw, industrie en vervoer
UWV voorziet nauwelijks stijging of zelfs een daling van het aantal banen in de sectoren landbouw, bouw, openbaar bestuur, industrie en vervoer en opslag. De landbouw en de uitzendsector krimpen verder tot 2027. In de landbouw spelen onzekerheid rond wet- en regelgeving en hoge grondprijzen; agrariërs die willen stoppen vinden vaak moeilijk een opvolger, meestal door de kosten van een bedrijfsovername. De uitzendsector krimpt doordat werknemers bij aanhoudende krapte vaker een direct dienstverband krijgen en doordat strengere wet- en regelgeving uitzendcontracten duurder maakt.
In het derde kwartaal van 2025 bleef de bouw de bedrijfstak met de hoogste vacaturegraad: 79 vacatures per duizend banen van werknemers, tegenover 16 in het onderwijs, dat al langere tijd de laagste vacaturegraad heeft. Landelijk daalde de vacaturegraad van 44 naar 42. Binnen de vacaturecijfers bewegen bedrijfstakken verschillend: in de financiële dienstverlening daalde het aantal openstaande vacatures met 2 duizend naar 8 duizend, terwijl de handel er 1 duizend bij kreeg tot 72 duizend.
In het derde kwartaal van 2025 daalde het aantal banen met 7 duizend (0,1 procent). Per bedrijfstak: cultuur, recreatie en overige diensten -11 duizend, ICT -5 duizend, en uitzendbureaus, handel, vervoer en horeca en zakelijke dienstverlening (exclusief uitzendbureaus) samen -4 duizend. In de landbouw en visserij kwamen er juist 8 duizend banen bij en in openbaar bestuur en zorg 5 duizend.
Banenontwikkeling per bedrijfstak in Q3 2025 (x 1.000)
- Cultuur, recreatie en overige diensten
- 11
- ICT
- 5
- Uitzendbureaus, handel, vervoer, horeca en zakelijke dienstverlening
- 4
- Landbouw en visserij
- 8
- Openbaar bestuur en zorg
- 5
Contractvorm: verschuiving van zzp en flex naar vast werk
Het aantal zelfstandigenbanen daalde in het derde kwartaal van 2025 met 30 duizend (-1,2 procent) naar ruim 2,4 miljoen; het aantal gewerkte uren van zelfstandigen daalde met 1,3 procent. Bij werknemers nam het aantal banen toe met 24 duizend (0,3 procent) naar 9,2 miljoen en stegen de gewerkte uren met 0,7 procent. Van de 9,8 miljoen mensen met betaald werk hadden er ruim 5,6 miljoen een vaste arbeidsrelatie, 37 duizend meer dan een kwartaal eerder.
In het tweede kwartaal van 2026 waren er 2,7 miljoen werknemers met een flexibele arbeidsrelatie, naast 5,6 miljoen vaste werknemers en 1,1 miljoen zzp'ers (15 duizend minder dan het kwartaal ervoor). De flexibele werknemers en de zzp'ers samen komen afgerond op 3,9 miljoen flexwerkers: 4 op de 10 werkenden.
De verschuiving van zelfstandige naar werknemer komt voor een belangrijk deel door de handhaving op schijnzelfstandigheid. Sinds de volledige hervatting daarvan eind 2024 zijn veel zzp'ers gestopt en is het aantal werknemers toegenomen; de grootste verschuivingen van zelfstandigenbanen naar werknemersbanen zitten in de bouw, de landbouw en de zorg. Vanaf 2026 legt de Belastingdienst bij schijnzelfstandigheid boetes op, waarna UWV een verdere verschuiving verwacht. In alle regio's neemt het aantal banen van zelfstandigen af; het aantal werknemersbanen daalt alleen in Zuid-Limburg.
Werk dat als zzp-opdracht in de bouw, landbouw of zorg wordt aangeboden, kan door de handhaving op schijnzelfstandigheid worden omgezet in een dienstverband. De uitzendroute wordt voor werkgevers duurder door strengere wet- en regelgeving, terwijl werknemers bij krapte vaker een direct dienstverband krijgen.
Contractvormen in Nederland
Checklist: zo schat je jouw sector in
- Is de sector conjunctuurgevoelig? Kijk naar de vacaturegraad en de richting daarvan. Een hoge vacaturegraad wijst op spanning, maar zegt niet automatisch dat de sector structureel groeit. 2. Is er structurele vraag? Kijk of de vraag naar jouw werk voortkomt uit vergrijzing of digitalisering, of vooral uit de conjunctuur. Weeg ook of je taken routinematig zijn en dus vatbaar voor automatisering; dat verschilt per sector.
- Beweegt de vacaturegraad in jouw bedrijfstak mee met de landelijke trend, of wijkt die af? Vergelijk de ontwikkeling per kwartaal en per bedrijfstak in de bronnen, in plaats van alleen naar het niveau te kijken. 4. Welke contractvorm is gebruikelijk en hoe zeker is die? Let op de verhouding tussen vast, flex en zzp in jouw sector. De handhaving op schijnzelfstandigheid kan de contractvorm beïnvloeden; in sommige sectoren verschuift werk van zelfstandige naar werknemer.
- Spelen regionale verschillen mee? De landelijke prognose kan per regio anders uitpakken. Kijk daarom naar de regionale arbeidsmarktprognose van UWV: de grootste banengroei wordt verwacht in Zuidoost-Brabant, Groot Amsterdam, FoodValley en Midden-Utrecht, terwijl het totale aantal banen licht afneemt in Noord-Limburg, Midden-Limburg, Zuid-Limburg, de Achterhoek, Zeeland en Drenthe. Die verschillen hangen voor een belangrijk deel samen met bevolkingsgroei of -krimp. Voor advies over het omgaan met personeelstekorten kunnen werkgevers terecht bij het Werkcentrum.
Checklist: schat jouw sector in
- 1. Is de sector conjunctuurgevoelig? Kijk naar de vacaturegraad en de richting daarvan.
- 2. Is er structurele vraag? Komt de vraag voort uit vergrijzing of digitalisering, of vooral uit conjunctuur?
- 3. Beweegt de vacaturegraad in jouw bedrijfstak mee met de landelijke trend, of wijkt die af?
- 4. Welke contractvorm is gebruikelijk en hoe zeker is die? Let op vast, flex en zzp.
- 5. Spelen regionale verschillen mee? Kijk naar de regionale arbeidsmarktprognose van UWV.
