Salarisschaal en trede in de cao begrijpen: hoe lees je je functie-indeling?

Schaal, trede en salaristabel: wat lees je eigenlijk?

Een salarisschaal (loonschaal) laat zien welk salaris bij een functie hoort; het bedrag loopt op met je werkervaring. De schaal bestaat uit stappen: de salaristreden. Je begint laag en gaat trede voor trede naar een hoger bedrag.

Alle tredebedragen samen vormen de salaristabel: een reeks bedragen van laag naar hoog. Zet je alle schalen van een organisatie onder elkaar, dan krijg je het loongebouw of salarishuis. Werkgevers gebruiken dat om salaris makkelijk, eerlijk en transparant te bepalen.

Houd de twee niveaus apart: de functie bepaalt de schaal, de medewerker krijgt een trede binnen die schaal. Groei je door, dan stijg je meestal binnen dezelfde schaal naar een hogere trede.

Loonbedragen in salarisschalen zijn altijd bruto en gebaseerd op een fulltimebaan: 35 tot 40 uur per week, afhankelijk van de sector. Werk je parttime, dan krijg je het tabelbedrag naar rato van je contracturen. Om bruto fulltimebedragen te vergelijken met je nettoloon of parttime-uitbetaling, moet je rekening houden met je contracturen en met loonheffing en premies.

Belangrijkste feiten over salarisschalen in Nederland

Hoe je functie de schaal bepaalt

De zwaarte van je functie bepaalt de schaal. Hoe hoger de functie, hoe hoger de loonschaal waarin die is ingedeeld. Die zwaarte hangt onder meer af van de kennis die je nodig hebt, de verantwoordelijkheden en bevoegdheden in je werk en de moeilijkheidsgraad van je werk.

Lagere schalen horen vaak bij uitvoerende functies met minder verantwoordelijkheden. Hogere schalen zie je meestal bij functies met meer zelfstandigheid, specialistische kennis, advieswerk of leidinggevende taken.

Over de schaal zelf valt bijna nooit te onderhandelen: die volgt uit je functie. De ruimte zit in de trede waarin je instapt.

Functie-zwaarte bepaalt salarisschaal: welke factoren tellen?

Je functie terugvinden in de cao

De route loopt via de cao en het functiehuis: zoek in de cao op je functienaam, je functiegroep of de functiebeschrijving. Grotere organisaties hebben vaak een eigen functiehuis waarin functies en bijbehorende schalen aan elkaar zijn gekoppeld.

Schaalnummers liggen niet landelijk vast. Er is geen algemene Nederlandse salaristabel waarin schaal 1 tot en met 15 voor iedereen hetzelfde betekent; de indeling verschilt per cao en per werkgever. Schaal 5 bij de ene organisatie is dus niet automatisch schaal 5 bij de andere.

Vaste schalen komen veel voor in de zorg, het onderwijs, de (semi-)overheid, de bouw en de supermarkten. Ook de horeca en de zakelijke dienstverlening kennen cao's met salarisschalen. Valt jouw organisatie onder een cao, dan is de werkgever verplicht de salarisschalen aan te houden die in die cao zijn vastgelegd.

De salaristabel lezen: van schaal en trede naar brutobedrag

In het voorbeeld van YoungCapital staan de schalen naast elkaar als kolommen en de tredes onder elkaar als rijen. Het snijpunt van jouw schaalkolom en jouw trede-rij is het brutobedrag dat bij jouw functie en ervaringsniveau hoort.

Ter illustratie: in dat voorbeeld loopt schaal 1 van trede 1 (€ 2.313) naar trede 8 (€ 3.131) en schaal 4 van trede 1 (€ 3.279) naar trede 8 (€ 5.060). Schaal 4 begint dus boven het maximum van schaal 1. Dat geldt niet voor elke naast hogere schaal: schaal 2 start op € 2.321, onder het maximum van € 3.131 in schaal 1, en schaal 3 start op € 2.334, onder het maximum van € 3.641 in schaal 2.

De meeste salarisschalen hebben een minimumsalaris (het laagste bedrag, vaak het startsalaris voor iemand die nieuw is in de functie) en een maximumsalaris (het hoogste bedrag in die schaal). Samen geven die meestal de bandbreedte van je schaal aan. Wat er gebeurt als je het maximum bereikt, lees je in de sectie over tredegroei.

Welke trede krijg je bij je start?

Bij indiensttreding komt je werkgever meestal met een voorstel voor een trede op basis van je werkervaring. Op welke trede je binnen de schaal wordt ingedeeld, hangt vooral af van je ervaringsniveau en je onderhandelingsvaardigheden.

Begin je bij een nieuwe baan, onderhandel dan of je je relevante ervaringsjaren bij eerdere werkgevers kunt meenemen. Daardoor kun je vragen om hoger in de schaal te beginnen. De werkgever is niet verplicht je hoger in te schalen, dus bespreek dit voordat je tekent.

Onderbouw welke taken je eerder deed, hoe lang en hoe zelfstandig, zodat de werkgever die jaren kan koppelen aan de ervaring die de functie vraagt. Vraag het voorstel voor de trede schriftelijk vast te leggen in je arbeidsovereenkomst of op je salarisstrook.

Groei je automatisch naar een volgende trede?

Wanneer je een trede omhooggaat, bepaalt de periodiekdatum. Die is vaak de dag waarop je contract bij deze werkgever begon. Vanaf dat moment ga je elk jaar een trede omhoog in je schaal. In sommige cao's is de periodiekdatum een vaste datum voor iedereen; dan gaat iedereen op hetzelfde moment een trede omhoog.

Je cao bepaalt hoe lang de periode is waarna je een trede omhooggaat en onder welke voorwaarden je recht hebt op een extra trede. Afhankelijk van de cao-afspraken, je functioneren of het interne beleid kan een trede jaarlijks volgen.

Er zit een maximum aantal treden in een schaal: het schaalmaximum. Zit je in de laatste trede, dan stijgt je salaris in die schaal niet meer via treden.

Geen salarisschalen of cao: wat dan?

Heeft je werkgever geen cao, dan bepaalt die zijn eigen beloningssysteem en heb je niet met cao-salarisschalen te maken. Bij dit soort bedrijven is er vaak meer ruimte om over je salaris te onderhandelen. Dat betekent niet automatisch dat er geen structuur is: ook grotere organisaties en bedrijven met een duidelijk functiehuis werken met eigen schalen, reeksen en functieniveaus.

Is er wél een cao, dan maakt het karakter van de loonafspraken uit. Bij een standaard-karakter is het loon uit de cao wat je krijgt betaald, niet meer en niet minder. Bij een minimum-karakter moet de werkgever minstens het loon uit de cao betalen (het garantieloon), maar mag hij je ook meer betalen.

Bij een minimum-cao mag je in de arbeidsovereenkomst meestal wel gunstiger afwijken voor de werknemer, maar niet nadeliger. Bij een standaard-cao mag afwijken vaak helemaal niet. Onder sommige cao's heeft de werkgever de vrijheid om zelf een loongebouw op te zetten; de salarissen mogen dan nooit lager zijn dan die in de cao. Afspraken in je arbeidsovereenkomst mogen in ieder geval niet slechter zijn dan de cao.

Standaard-cao vs Minimum-cao: wat betekent dat voor jouw salaris?

Checklist: zo lees je jouw eigen functie-indeling